x بستن تبلیغات
آریا سم
x بستن تبلیغات
تصفیه آب خانگی
آزمایش HPC - سایت بهداشت محیط ایران
X
تبلیغات
رایتل
سایت بهداشت محیط ایران
بهداشت محیط،آب وفاضلاب، مواد زائد ، بهداشت مواد غذایی،استخدامی بهداشت محیط

آزمایش HPC


آزمایش HPC


دانلود آزمایش شمارش باکتری های آب


 

باکتری های هتروتروف بـاکتری هـایـی هستند کـه منبع کـربـن آنها منحصراً از کـربـن آلـی تـأمین می شود. این بـاکتری ها شامل باکتری های هوازی و بی هوازی اختیاری هستند. در این گروه باکتری های غیر بیماری زا و بعضاً فرصت طلب (مانند سودوموناس) و بیماری زا (مانند اشرشیا و آئـرومونـاس) وجـود دارنـد و اغـلـب آنها گـرم منفی می باشند. تغییرات جمعیتی این باکتری ها در شبکه های توزیع آب شرب از سه جهت حائز اهمیت می باشد :

1.     کیفیت ظاهریتغییر در طعم، بو، رنگ و ایجاد لایه های لزج و چسبنده.

2.     اقتصادیبا ایجاد خوردگی و رسوب گذاری در شبکه توزیع باعث کاهش آبدهی می گردد.

3.     بیماری زاییاین باکتری هـا شاخص سلامت میکروبی آب نیستند؛ ولـی بـرخـی از آنها بیماریزا (اشرشیا) و بـرخـی دیگر فرصت طلب می باشند. بـه همین دلیل ایـن باکتری ها در آب باعث به خطر افتادن سلامت قشر آسیب پذیر (نوزادان، سالخوردگان، افرادی با ضعف سیستم ایمنی) می گردند.

شمارش بـاکتری هـای بشقابی در خصوص قضاوت در مورد قابل شرب بـودن آب کاربرد چندانی ندارد، بلکه کاربرد اصلی آن امروزه در مدیریت بهره برداری آب و شبکه انتقال و توزیع توسعه یافته است.

تهیه محیط کشت

محیط کشت R2A-Agar

این نوع محیط کشت برای آزمایش باکتری های هتروتروف روش( HPC) بـه کـار می رود. برای تهیه محیط کشت ابتدا ۱۵/2 گرم از محیط R2A-Agar-(Art.no:1.004166. MERCK) را وزن کـرده و بـه یک لیتر آب مقطر داخل بشر یـا ارلـن به آرامی اضافه می کنیم و داخل آن یک مگنت انداخته و ظرف را روی شیکر می گذاریم تا هم زده شود. هیتر دستگاه شیکر را روشن کـرده و محیط کشت را حـرارت می دهیم. حـرارت بایـد به گونه ای تنظیم شود تا از سرریز شدن محلول جلوگیری شود. پس از مدتی پودر محیط کشت شروع بـه حـل شدن می کند. پس از حل شدن کامل پودر و صاف و شفاف شدن محیط کشت، محلول را از روی دستگاه بـر می داریم و اجازه می دهیم تـا کمی سرد شود (دمای آن به حدود۶۰ درجه سانتیگراد برسد). بعد از سـرد شـدن، محیط کشت را تـوسط پیپت و پوآر بـه مقدار2/ ۱۵ سی سی داخل لـولـه های آزمایش می ریزیم و درب لوله ها را می بندیم. سپس لوله ها را بـرای استریل کردن داخل اتوکلاو در دمـای ۱۲۱ درجه سانتیگراد

بـه مـدت ۱۵ دقیقه قرار می دهیم. لازم بـه ذکـر است کـه تعداد نمونه ها، حجمی از محیط کشت کـه داخل لوله ها ریخته می شود و زمان نگهداری محیط های تهیه شده از عواملی هستند که در میزان محیط کشت تهیه شده تأثیر گذار می باشند ) ۱۵٫۲ گرم در لیتر یا ۷٫۶ گرم در ۵۰۰ میلی لیتر (

 

ظرف حاوی پودر محیط کشت

ظرف حاوی پودر محیط کشت

آماده کردن محیط کشت

بـا تـوجـه بـه نیاز و تعداد نمونه هـا، از محیط هـای کشت استریل شـده کـه در یخچال نگهداری می شـوند خارج می کنیم و مدتی در دمای آزمایشگاه قرار می دهیم تـا بـا محیط هم دمـا گردد. سپس محیط هـا را در بـن مـاری جوش قرار می دهیم. دستگاه را روشـن می نماییم. پس از جـوشیدن آب و ذوب شدن کامل محیط های موجود در لـولـه، لوله هـای ذوب شـده را از بن ماری جوش خارج و در بـن مـاری تنظیم شـده در دمـای ۴۶ – ۴۴ درجه سانتیگراد قـرار می دهیم. صبر می کنیم تـا محیط کشت بـا آب بن ماری هم دمـا گردد. پس از اطمینان از هم دمایی، محیط ها با آب بن ماری ۴۶ – ۴۴ درجه سانتیگراد محیط های فوق جهت وارد کردن به پلیت حاوی نمونه آماده می باشند.

آماده سازی نمونه

قبل از اینکه نمونه مورد نظر یا رقیق شده آزمایش شود، ۲۵ بـار بـا حرکات عمودی یا افقی و جلو و عقب به صورت کامل تکان می دهیم تا نمونه همگن شود.

محلول های نامبرده زیر مورد نیاز می باشند :

  • محلول بافر فسفات مادر : ۳۴ گـرم پـودر KH2PO4 را در ۵۰۰ میلی لـیتـر آب مقطر حـل می کنیم. PH محلول را بـه کـمـک محلول سـود ۱ نـرمـال در محـدوده ۷٫۲ تنظیم می کنیم. سپس حـجـم آن را به وسیله آب مقطر به یک لیتر می رسانیم.
  • محلول کلرید منیزیم :۱ گـرم پـودر ۶H2O و MgCl2 را در یـک لیتر آب مقطر حـل می نماییم.

از محلول شماره ۱ به مقدار ۱٫۲۵ میلی لیتر و از محلول شماره ۲ به مقدار ۵ میلی لیتر برداشته و بـه یـک لیتر آب مقطر اضـافـه می کنیم. مـحلـول حاصل در بـطـری هـای پیچ دار یـا درب سمباده ای ۱۰۰ میلی لیتری بـه حجم ۹۰ میلی لیتر پخش می کنیم.

انتخاب رقت مناسب

رقت مورد نظر را بـه گـونـه ای انتخاب می کنیم که در پلیت انکوبه شده تعداد کلنی مشاهده شده بین ۳۰ تا ۳۰۰ عدد باشد. به فرض مثال اگر در پلیتی تخمین زده شود که تعداد کلنی ۳۰۰۰ عدد می باشد، نمونه را به نسبت یک صدم رقیق می نماییم. برای اکثر نمونه های آب آشامیدنی پلیت های مناسب جهت شمارش از تلقیح ml 1 – ۰٫۱ نمونه رقیق شده و ۱ میلی لیتر از نمونه با رقت یک صدم حاصل می شود.

روش کشت

قبل از انجام آزمایش باید…

سطح میز کـار را گندزدایی کنیم، میز کـار نباید در معرض گـرد و غبار، جـریـان هـوای تند و آلـوده، نور مستقیم خورشید و نور ناکافی باشد، از پلیت های استریل شده استفاده کنیم، برای کشت از پیپت استفاده نماییم، همچنین حداکثر ارتفاع برای برداشت نمونه از بـطـری نمونه برداری Cm 2.5 از زیـر سطح نمونه اصلی یا نمونه رقیق سازی شده می باشد.

بـرای انجام آزمـایـش، ابتدا بـر روی پلیت استریل شـده مشخصات نمونه (از جمله نام نمونه، تاریخ نمونه برداری و کشت، میزان تلقیح شـده را ثبت می کنیم. سپس در مـجـاورت شعله و در شرایط استریل، پـس از بهم زدن نمونه، درب بطری نمونه بـرداری را باز و با پیپت استریل حجم مناسبی از نمونه ( ml 2 – ۰٫۱ ) را بر می داریم. در همان شرایط استریل، درب پلیت را بـه آرامی و بسیار کم بـاز می کنیم و تقریباً بـا زاویه ۴۵ درجه پیپت را به پلیت تکیه می دهیم و نـمـونـه را وارد پلیت استریل می نماییم. نباید بـه هیچ عنوان پیپت را فوت کنیم. درب پلیت را بسته و حداکثر ۲۰ دقیقه زمان داریم تا آگار ذوب شده ۴۶ – ۴۴ درجه سانتیگراد را به نمونه اضافه نماییم. بهتر است بیش از ۱۰ دقیقه تأخیر زمانی بین ریختن نمونه و افزودن محیط کشت وجود نداشته باشد.

آگار ذوب شده را کـه در بـن مـاری ۴۶ – ۴۴ درجه سانتیگراد قرار دارد، از بن ماری خارج کرده و سطح خارجی لوله آزمایش را خشک کرده و لبه لوله را با حـرارت تماس می دهیم. سپس در شرایط استریل و به آرامی در نقطه ای دور از محلی که نمونه تلقیح شده وارد می کنیم. پـس از وارد کردن آگار، پلیت را به شکل عدد ۸ انگلیسی (۸) دوران می دهیم تا ماده مغذی با نمونه آمیخته شـود. آنقدر ایـن عمل را انجام می دهیم تـا آگار بـه حالت نیمه جامد در آید. بعد از مخلوط کردن در حدود ۱۰ دقیقه صبر می کنیم تا آگار کاملاً جامد شود؛ سپس پلیت را بـرگـردانـده و بـه صـورت وارونه در انکوباتور در دمای ۳۵ بـه مدت ۴۸ ساعت قرار می دهیم. مشخصات نمونه را در دفتر ثبت می نماییم.

مشخصات شامل : محل نمونه برداری، تاریخ نمونه برداری و آزمایش، ساعت نمونه برداری، نوع محیط کشت، دما و زمان انکوباسیون، روش آزمایش، میزان نمونه تلقیح شده، نام آزمایشگر و نمونه بردار و توضیحات اضافی در خصوص نمونه.

گرما گزاری

پلیت های کشت داده شده را در انکوباتور ۳۵ درجه سانتیگراد بـه مـدت ۴۸ ساعت بـه صورت وارونه قرار می دهیم. برای تامین رطوبت و جلوگیری از کاهش وزن بیشتر از ۱۵% ماده مغذی موجود در پلیت ها، ظـرف حـاوی مواد آب مقطر را در داخل انکوبـاتـور قـرار می دهیم و مرتباً حـجـم آب داخـل آن را کنترل می نماییم. قـرار دادن ظـرف آب مقطر در انکوباتورهایی که جدار داخلی قفسه های آنها از نوع استیل زنگ نزن درجه یک یا آلومینیوم توصیه می شود.

در صورتی که نتوان از آب مقطر استفاده کرد، توصیه می شود پلیت ها را در داخل کیف های پلاستیکی قرار داده و در انکوباتور بارگیری کرد (به دلیل عدم کاهش رطوبت محیط کشت).

شمارش و ثبت نتایج

پس از پایان زمان انکوباسیون، بلافاصله اقدام به شمارش کلنی ها می نماییم. اگر امکان شمارش در آن زمان مقدور نیست، اطراف پلیت ها را پارافیلم زده و به صـورت وارونه در دمای ۱۰ – ۵ درجه سانتیگراد در یخچال نگهداری می کنیم. زمان نگهداری می بایستی کمتر از ۲۴ ساعت باشد.

بهترین وسیله برای شمارش کلنی ها در ایران، دستگاه کلنی کانتر بوده که دارای عدسی مناسب جهت بزرگ نمایی می باشد.

شمارش کلنی ها

اگر تعداد کلنی های شمارش شده در سطح کلی پلیت کمتر از ۳۰ عـدد باشد، می توان تـا ۲ میلی لیتر از نمونه را تلقیح و کشت داد که در این صورت نحوه شمارش بدین صورت می باشد :

image006

A = کلنی های شمارش شده در سطح کل پلیت

cfu = واحد شمارش کلنی های موجود در سطح پلیت

ml = واحد حجم تلقیح شده

 در مواردی که تعداد کلنی ها در سطح کل پلیت بالاتر از ۳۰ عدد باشد، حجم نمونه تلقیح شده برابر با ۱ میلی لیتر بوده و نحوه شمارش مطابق فرمول بالاست ولی به جای عدد ۲، عدد ۱ جایگذاری می شود.

رابطه فوق تا زمانی که تعداد کلنی ها بین ۳۰ تا ۳۰۰ عدد در سطح پلیت باشد صادق است. حجم نمونه تلقیح شده می تواند در موارد رقیق سازی نمونه، ضریب رقت باشد.

اگر در یک نمونه رقیق سازی شده، در هیچکدام از رقت ها کلنی مشاهده نشود، شمارش بـه صورت image007 تقسیم بر بیشترین حجم نمونه به کـار رفته گزارش می شود؛ یعنی اگـر در ۰٫۰۱ میلی لیتر نمونه کلنی رشـد نکرده بـاشـد، شمارش را کمتر از  image008  گزارش می کنیم.

اگر تعداد کلنی ها در سطح کل پلیت بسیار بیشتر از ۳۰۰ عدد باشد به ترتیب زیر عمل می نماییم :

اگـر در یک مربع (Cm2 1) از سطح پلیت تعداد کلنی کمتر از ۱۰ عدد باشد، ۱۳ مربع کـه دارای توزیع یکنواختی از کلنی هـا بـاشـد را انتخاب می کنیم. بهتـر است در صـورت امکان ۷ مـربـع متوالی در جـهـت افـقـی ۶ مـربـع متوالی در جهت عمودی را انتخاب نماییم. سپـس مجموع تعداد کلنی هـا در ۱۳ مربع را در ۵ ضـرب می کنیم تـا کـل کلنی هـا در پلیتی با مساحت cm2 65 بدست آید. باید توجه داشته باشیم که یک مربع را دوبار نشماریم.

اگـر در یـک مـربـع (Cm2 1) از سطح پلیت، تعداد کلنی بیشتر از ۱۰ عـدد بـود، چهار مـربـع را کـه دارای توزیع یکنواختی هستند می شماریم و میانگین ۴ مـربـع را در واحـد سطح بـدسـت می آوریم و در ضریب مناسب ضرب می نماییم (۶۵ برای پلیت های شیشه ای و ۵۷ برای پلیت های یکبار مصرف).

اگر در یک مربع تعداد کلنی هـا بیشتر از ۱۰۰ عـدد بـود، نتایج را بزرگتر از ۶۵۰۰ تقسیم بـر کمترین حجم نمونه ریخته شده در پلیت های پلاستیکی گزارش می کنیم. یـا بـه عبارتی ضرب در عکس ضریب رقت رقیق ترین نمونه می نماییم.

باید توجه داشته باشیم که کلنی های تشکیل یافته (تخمین زده شده) را در واحد میلی لیتر گزارش کنیم.








آزمایش HPC (شمارش میکرو ارگانیسم های هترو تروف)

شمارش میکرو ارگانیسم ها ی هتروتروف که پیش از این تحت عنوان شمارش پلیت استاندارد شناخته می شد – روشی است که توسط آن تعداد باکتری های  هتروتروف زنده در آب اندازه گیری شده و جزء تغییرات کیفی به هنگام تصفیه و توزیع آب و یا کیفیت آب استخرهای شنا بررسی می گردد . کلنی های مورد مطالعه با این روش می توانند به صورت دوتایی – زنجیره ای- خوشه ای و یا منفرد تشکیل شوندکه همه انواع آن تحت عنوان واحد های تشکیل دهنده کلنی (CFU ) نامیده می شوند .شمارش نهایی به مقدار موثر انتشار کلنی بستگی دارد از این رو روش کار و محیط کشت به گونه ای باید انتخاب شود که بتواند بیشترین تعداد کلنی را در مدت معینی از گرماگذاری تولید کند در حال حاض سه روش و 4 محیط کشت وجود دارد که بیان می گردد:

روش های

1- پور پلیت

2- کشت سطحی یا اسپرید پلیت

3- صافی غشایی یا ممبران فیلتر



محیط های کشت :


Plate count agar-1


2- NWRI Agar(HPCA)


m HPC Agar -  3


R2A Agar -4


روش پورپلیت : مقدار0/1  تا 1 میلی لیتر از نمونه یا نمونه ای رقیق شده که به وسیله ی پیپت به پلیت سترون اضافه و سپس محیط کشت آگار مذاب را می افزاییم و پس از مخلوط شدن باید سرد و منجمدگردد سپس گرماگذاری شده و شمارش کلنی انجام می گردد.

روش کشت سطحی : مقدار 0/1یا 0/5  میلی لیتر از نمونه یا 0/1یا 0/5 میلی لیتر از رقت مناسب نمونه به محیط کشت حاوی آگار جامد شده موجود در پلیت اضافه می شود . نمونه ی تلقیح شده  بر روی سطح محیط کشت را با یک میله شیشه ای سترون به صورت یکنواخت پخش می گردد.در این روش همه کلنی ها بر روی سطح محیط کشت به وجود آمده و مانع از نفوذ کلنی ها به داخل آگار مذاب می شود . پس از گرماگذاری در دما زمان مناسب – کلنی های باکتری ها را بر روی سطح آگار شمارش می نمایند

روش صافی غشایی : این روش در مورد نمونه های آب با حجم زیاد و کدورت کم و معمولاٌ برای آب هایی با احتمال شمارش کلنی (کمتر از Cfu/ml 10- 1) به کار می رود این روش شوک گرمائی ایجاد نمی کند و هزینه های آن برای تهیه صافی های غشایی بیشتر از دو روش  دیگر برشمرده می شود

                                                         

روش کشت سطحی (Spread Plate):


1- پلیت ها را به ترتیب چیده و علامت گذاری می نمائیم .پلیت شاهد – دو سری پلیت برای هر نمونه مورد آزمایش و نمونه کنترل مثبت برای یک سری از نمونه ها تهیه می کنیم. برای کنترل شرایط سترون از 0/1 میلی لیتر آب رقیق سازی سترون استفاده می گردد.این کار برای اطمینان از سترون بودن پیپت – آگار ورقیق سازی انجام می گیرد

2-   نمونه ها را رقیق سازی می نمائیم

3-    براساس نمونه ها و رقت ها پلیت ها را مرتب می نمائیم

4- نمونه هاو رقت ها را قبل از اینکه با استفاده از پیپت به داخل پلیت منتقل کنیم بایستی به شدت تکان داد

5-  در حالی که پلیت را می چرخانید نمونه یا حجم رقیق شده (0/1یا 0/5 میلی لیتر رابا استفاده از پیپت روی سطح محیط آگار جامد می ر یزیم

6-  نمونه تلقیح شده را روی سطح محیط کشت با استفاده از میله شیشه ای سترون به طور یکنواخت پخش کنید این کار با ثابت نگه داشتن میله شیشه ای بر روی سطح آگار و حرکت دادن پلیت و یا با حرکت دادن میله شیشه ای بر روی سطح محیط کشت انجام می شود در این روش همه کلنی ها بر روی سطح محیط کشت شکل می گیرند

7-   قبل از گرماگذاری اجازه می دهیم تا نمونه تلقیح شده بطور کامل در محیط کشت جذب شود


8-  وقتی سطح محیط کشت آگار خشک شد درب پلیت ها را بسته آنها را بطور وارونه برای انجام آزمایش های اختصاصی به مدت 48 ساعت در  حرارت 35 درجه سلسیوس قرار می دهیم پس از گرماگذاری در دما و مدت زمان مناسب کلنی های مجزا بر روی سطح محیط کشت پدیدار می شوند

محاسبه و گزارش نتیجه ی آزمایش:

برای محاسبه ی شمارش پلیت – کل کلنی های شمارش شده و یا میانگین آن ها(در موردپلیت های دوتائی از یک ضریب رقت یکسان ) در هر پلیت در عکس ضریب رقت ضرب می شود. بهتر است ابتدا تا دو رقم معنی دار (دو رقم سمت چپ ) گرد شده سپس بصورت Cfu/ml گزارش شود








(جهت دسترسی به مطالب به روز به سمت چپ سایت بخش آخرین مطالب مراجعه کنید)