روش صحیح سالم سازی سبزیجات

سبزی یکی از فسادپذیرترین محصولات کشاورزی محسوب می شود که ممکن است در مزرعه، با مدفوع حیوانات و یا جریان فاضلاب ها و دیگر آلاینده ها آغشته شود، بنابراین به سادگی می تواند باعث بیماری در انسان شود.

سبزی یکی از فسادپذیرترین محصولات کشاورزی محسوب می شود که ممکن است در مزرعه، با مدفوع حیوانات و یا جریان فاضلاب ها و دیگر آلاینده ها آغشته شود، بنابراین به سادگی می تواند باعث بیماری در انسان شود

.برای جلوگیری از مبتلا شدن به انگل ها و یا بیماری های روده ای می بایست سبزی هایی را که می خواهیم به صورت خام مصرف کنیم، به روش زیر سالم سازی کرده و بعد مصرف کنیم:

مرحله 1

پاکسازی: ابتدا سبزی ها را به خوبی پاک کرده، سپس با آب تمیز شست و شو می دهیم تا مواد زائد و گل و لای آن برطرف شود.

مرحله 2 

انگل زدایی: بعد از پاکسازی سبزی، یک ظرف پنج لیتری را پر از آب کنیم و به ازای هر لیتر آب، 3 تا 5 قطره مایع ظرفشویی داخل آن بریزیم و هم بزنید. سپس سبزیرا داخل کفاب قرار دهیم و بعد از 5 دقیقه سبزی را از داخل کفاب خارج کرده و با آب سالم کامل شست و شو دهیم تا تخم انگل ها و باقیمانده مایع ظرفشویی از آن جدا شود.

مرحله 3

گندزدایی: برای ضدعفونی و از بین بردن میکروب ها، یک گرم (نصف قاشق چایخوری) پودر پرکلرین 70 درصد را در ظرف 5 لیتری پر از آب ریخته، کامل حل کنیم تا محلول گندزدایی کننده به دست آید. سپس سبزی انگل زدایی شده را برای 5 دقیقه در این محلول قرار دهید تا میکروب های آن از بین بروند.

اگر پودر پرکلرین در دسترس نباشد می توانیم از هر ماده گندزدایی کننده مجاز دیگری که در داروخانه ها و مغازه ها وجود دارد طبق دستور العمل مصرف آن استفاده کنیم.

مرحله 4

شست و شو : سبزی ضدعفونی شده را مجدد با آب سالم بشوییم تا باقیمانده کلر از آن جدا شود و سپس مصرف کنیم.

روش های متداول گندزدایی آب روستایی

گندزدايي : عبارت است از نابود كردن عوامل بيماري زا در محيط هاي بي جان.

كلر مادر: براي تهيه كلر مادر يا محلول 1 درصد كلر، 15 گرم پودر پركلرين ( يك قاشق غذاخوري سرپر) را در يك بطري تيره رنگ ريخته، آنقدر آب اضافه مي كنيم تا حجم محلول به يك ليتر برســد؛ سپس محلول حاصل را به هم مي زنيم.

تعيين حجم آب:

1. حجم آب در مخازن استوانه اي = ارتفاع آب × (14/3× شعاع مخزن × شعاع مخزن).
2. حجم آب در مخازن مكعب مستطيل = ارتفاع آب × (عرض مخزن × طول مخزن).

آبهاي سطحي : منشأ آبهاي سطحي به طور عمده باران است؛ اين آبها مقدار زيادي آلودگي ميكروبي دارند، مانند رودخانه ها.

آبهاي زيرزميني : اين آبها ارزانترين و عملي ترين وسيله تأمين آب براي جوامع كوچك هستند و آلودگي ميكروبي دارند مانند رودخانه ها ، چاه ها و چشمه ها.

آب قابل شرب : آب در صورتي قابل آشاميدن مي باشد كه صاف، زلال، بي رنگ، بي بو و فاقد عوامل بيماريزا و سموم باشد و مواد معدني موجود در آن در حد استاندارد باشد.

تعریف گندزدایی آب 

از بين بردن ميكروارگانيسمهاي بيماريزاي موجــــــود در آب را گندزدايي مي گويند. بسته به حجم آب و مورد مصرف آن از روشهاي مختلف گندزدايي استفاده مي شود. در مورد آبهاي زيرزميني با كيفيت شيميايي خوب تنها با يك عمل گندزدايي ساده آب قابل شرب خواهد بود. در مورد آبهاي زيرزميني با كيفيت شيميايي نامطلوب و همين طور آبهاي سطحي پس از انجام مراحل تصفيه لازم در نهايت عمل گندزدايي انجام خواهد شد.

گندزدايي آب در مقياس كوچك:

الف ـ گندزدايي آب مصرفي خانوار:

1 ـ جوشانــــدن آب : ساده ترين روش گندزدايي آب جوشاندن آن است. براي مقادير كم آب در منازل مي توان پس از جوشاندن به مدت يك دقيقه بعد از شروع نقطه جوش آن را پس از سردشدن استفاده كرد. البته اين روش خاصيت حفاظت باقي مانده را ندارد و ممكن است در صورت ماندن دوباره آلوده شود، از اين رو بهتر است آب در همان ظرفي كه قرار است نگهداري شود جوشانده شود.

2 ـ گندزدايي آب با كلر مادر: در اين روش به ازاي هر يك ليتر آب 3 قطره از محلول كلر 1 درصد اضافـــــه مي شود، بعــد از نيم ساعت ميزان كلر باقيمانده را اندازه گيري نموده در صورتي كه ميزان كلر باقيمانده بين 2/0 تا 8/0 ميلي گرم در ليتر باشد آب قابل مصرف است، در غير اين صورت تعداد قطرات كلر 1 درصد را تا 7 قطره و مدت زمان را تا يك ساعت تغيير مي دهيم تا ميزان كلر باقيمانده در حد مطلوب به دست آيد.

ب ـ گندزدايي آب چاه :

1 ـ كلرينه كردن آب چاه: در اين روش ابتدا حجم آب موجود در چاه اندازه گيري مي شود و بعد به ازاي هر متر مكعب آب 3 تا 5 گرم پودر پركلرين به آب اضافه مي شود و حداقل نيم ساعت زمان تماس در نظر گرفته مي شود. در اين روش هم در صورت نتيجه مطلوب كلرسنجي آب قابل استفاده است، در غير اين صورت بايد ميزان كلر اضافه شده و زمان تماس كلر با آب را تغيير داد تا كلر باقيمانده مطلوب به دست آيد. بهتر است گندزدايي چاه آب بعد از برداشت روزانه انجام شود.

2 ـ روش كوزه گذاري : در اين روش در بدنه يك كوزه سفالي با گنجايش 12 تا 15 ليتر 2 سوراخ 6 ميليمتري در دو طرف كوزه نزديك وسط آن ايجاد كرده سپس 750 گرم پودر پركلرين و 3 كيلوگرم ماسه كاملاً تميز را مخلوط كرده و داخل كوزه ريخته پس از آن در كوزه را با يك ورقه پلاستيك غيرقابل نفوذ محكم بسته و كوزه را در چاه آويزان مي كنند به نحوي كه پايين تر از سطح آب قرار گيرد، اين مقدار پركلرين براي گندزدايي آب چاهي كه روزانه 900 تا 1200 ليتر آب از آن برداشت مي شود به مدت يك هفته كافي است.

گندزدايي آب در مقياس بزرگ:

كلرينه كردن آب مخازن: ابتدا حجم مخزن را معين نموده، سپس به ازاي هر متر مكعب آب از 3 تا 5 گرم پـودر پركلرين استفاده مي شود. كلرينه كردن مخازن به روشهــاي دستي و مكانيكي انجام مي شود كه در روش دستي لازم است حتماً پس از اضافه كردن محلول كلر آب مخزن به هم زده شود. بعد از گذشت نيم ساعت در صورت مناسب بودن نتيجه كلرسنجي آب قابل مصرف است. در روش مكانيكي با استفاده از كلريناتورها بهتر است كلريناتور در محل ورودي آب به داخل مخزن قرار گيرد تا زمان تماس مناسب بين كلر و آب فراهم شود. قابل ذكر است كه نتيجه كلرسنجي در كليه ساعات شبانه روز و در نقاط مختلف شبكه لوله كشي بايد در حد مطلوب باشد.

منبع : درسنامه پزشكي پيشگيري و اجتماعي، دكتر شجاعي تهراني – چاپ سوم 1378

ضدعفونی با محلول کلر ذخیره 1% (مادر):

 طرز تهیه کلر مادر: برای تهیه کلر مادر 15 گرم (3 قاشق مرباخوری سرصاف) پودر پرکلرین 70% (هیپوکلریت کلسیم) را به یک لیتر آب اضافه نموده و برای دو دقیقه خوب بهم بزنید. پس از یک ساعت، محلول آماده برای ضدعفونی است. محلول کلر مادر را در بطری تیره رنگ و دور از نور و دسترس اطفال نگهداری کنید. این محلول ذخیره برای یک ماه قابل نگهداری می باشد.

نحوه ضدعفونی آب: برای ضدعفونی هر لیتر آب، سه قطره از محلول کلر مادر اضافه نموده، بهم بزنید. یک ساعت صبر کنید سپس در صورت احساس مزه کلر، آن را مصرف نمایید. در غیر این صورت به ازای هر لیتر آب مجددا یک قطره اضافه شود تا زمانی که قادر به تشخیص مزه کلر باشید. آب ضدعفونی شده به طریق فوق برای 24 ساعت قابلیت استفاده دار